تشخیص سرطان؛ از آزمایش خون تا بررسی ژنتیک
هیچ آزمایش منفردی وجود ندارد که بتواند سرطان را به‌طور قطعی تشخیص دهد. برای بررسی کامل وضعیت بیمار، معمولاً نیاز به شرح حال دقیق، معاینه فیزیکی و مجموعه‌ای از آزمایش‌های تشخیصی است. پزشکان، در صورت مشاهده علائم مشکوک، ابتدا با آزمایش خون شروع می‌کنند اما برای تشخیص نهایی، معمولاً نیاز به روش‌های تکمیلی مانند تصویربرداری یا نمونه‌برداری وجود دارد.
تشخیص سرطان
نمونه‌های خون برای بررسی وجود علائم سرطان در آزمایشگاه‌های ایران تحلیل می‌شوند. این آزمایش‌ها گاهی می‌توانند پروتئین‌ها یا سایر مواد مرتبط با تومورها را شناسایی کنند. با این حال، اکثر تست‌های خون به تنهایی قادر به تشخیص قطعی سرطان نیستند و معمولاً در کنار سایر روش‌ها استفاده می‌شوند.
انواع آزمایش خون مرتبط با سرطان
- شمارش کامل سلول‌های خونی (CBC):
این تست، تعداد انواع سلول‌های خون را اندازه‌گیری می‌کند.
در مواردی مانند سرطان خون، ممکن است سلول‌های غیرعادی در خون دیده شوند.
توصیه می‌شود قبل از این تست، از مصرف داروهای آهن‌دار خودداری شود.
- بررسی پروتئین‌های خون (الکتروفورز):
جهت شناسایی پروتئین‌های غیرعادی مانند آنهایی که در مولتیپل میلوما دیده می‌شوند.
آزمایشی به نام HB electrophoresis نیز برای تشخیص برخی اختلالات خونی کاربرد دارد.
- آزمایش مارکرهای توموری:
بررسی مواد شیمیایی خاص که توسط سلول‌های سرطانی تولید می‌شوند.
مثال‌هایی از این مارکرها:
PSA برای سرطان پروستات
CA-125 برای سرطان تخمدان
CEA برای سرطان روده بزرگ
AFP برای سرطان بیضه
- آزمایش سلول‌های توموری در گردش (CTCs):
برای شناسایی سلول‌های سرطانی که در خون پخش شده‌اند.
معمولاً پس از تشخیص اولیه برای بررسی میزان متاستاز استفاده می‌شود.
ژنتیک سرطان؛ نقش ارث در بروز بیماری
سرطان یکی از جدی‌ترین بیماری‌های دوران معاصر است و آمارها نشان می‌دهند که بیش از ۳۰ درصد موارد مرگ‌ومیر به علت سرطان است. برخی انواع سرطان در مراحل اولیه بدون علامت هستند و همین موضوع، تشخیص زودهنگام را دشوار می‌کند.
تغییرات ژنتیکی در سلول‌ها نقش مهمی در ایجاد سرطان دارند. در واقع، زمانی‌که ژن‌ها عملکرد طبیعی خود را از دست می‌دهند، روند تقسیم، رشد و مرگ سلولی دچار اختلال می‌شود و سلول‌های سرطانی شکل می‌گیرند.
دخیل در ایجاد سرطان:
تنظیم‌کننده تقسیم سلولی (میتوز)
کنترل‌کننده مرگ برنامه‌ریزی‌شده (آپوپتوز)
انتقال پیام و رشد سلولی
مرتبط با ساختار سلول
ژن‌های مسئول ترمیم DNA
آنکوژن‌ها که در صورت فعال شدن، باعث شروع رفتار سرطانی در سلول‌ها می‌شوند.
پیشرفت سرطان در بدن
سرطان معمولاً با ایجاد توده‌ای در بدن آغاز می‌شود، اما برخی از انواع آن می‌توانند بدون تومور مشخصی و از طریق گردش خون به سایر بافت‌ها گسترش پیدا کنند (متاستاز). در این حالت، سلول‌های سرطانی به غدد لنفاوی یا اندام‌های دیگر حمله کرده و تومورهای ثانویه ایجاد می‌کنند.
