جهت پیشگیری از ابتلا به ویروس HPV و مشکلات متعاقب آن، واکسیناسیون اچپیوی توصیه میشود. واکسیناسیون HPV روشی ایمن، مؤثر و ماندگار برای پیشگیری از عفونتهای ویروس پاپیلومای انسانی (HPV) است؛ عفونتهایی که میتوانند شایعترین انواع سرطان را ایجاد کنند. بهترین زمان برای تزریق واکسن، پیش از مواجهه فرد با ویروس است.
با توجه به ابتلای درصد بالایی از افراد فعال جنسی به عفونت HPV و افزایش آمار سالانه مبتلایان، آگاهی و پیشگیری از ابتلا به این عفونت اهمیت بسیار بالایی دارد.
طی چند سال اخیر، واکسن گارداسیل به عنوان مؤثرترین واکسن جهت پیشگیری و مقابله با این ویروس شناخته شده است.
واکسنهای موجود
چند نوع واکسن HPV وجود دارد. به همین دلیل واکسیناسیون در سنین پایینتر توصیه میشود، چراکه این واکسنها پیش از مواجهه با ویروس میتوانند حفاظت طولانیمدت ایجاد کنند.
یکی از مهمترین و مؤثرترین واکسنهای موجود، واکسن گارداسیل است که جهت پیشگیری از عفونتهای ناشی از ویروس HPV استفاده میشود.
گارداسیل-۹
واکسن گارداسیل-۹ (9vHPV) در بسیاری از کشورها توزیع میشود. این واکسن از ابتلا به ۹ نوع ویروس HPV (انواع 6، 11، 16، 18، 31، 33، 45، 52 و 58) جلوگیری میکند.
واکسن گارداسیل ۹ ظرفیتی به محافظت از افراد ۹ تا ۴۵ ساله در برابر بیماریهای ناشی از ۹ نوع HPV شامل: سرطان دهانه رحم و واژن در زنان، برخی سرطانهای سر و گردن، سرطان گلو و پشت دهان و همچنین زگیل تناسلی در زنان و مردان کمک میکند.
سایر واکسنها
در گذشته، واکسن چهارتایی HPV (گارداسیل، 4vHPV) و واکسن دوتایی HPV (سرواریکس، 2vHPV) نیز توسط سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) تأیید و استفاده میشدند.
تمامی واکسنهای HPV از جمله گارداسیل و سرواریکس، در برابر ویروسهای نوع 16 و 18 که عامل اصلی بروز سرطانهای مرتبط با HPV هستند، محافظت ایجاد میکنند.
چه کسانی باید واکسن بزنند؟
تزریق واکسن گارداسیل و سایر واکسنهای اچپیوی در سنین نوجوانی و جوانی بیشتر توصیه میشود، زیرا این واکسن قبل از شروع رابطه جنسی بیشترین تأثیر را در پیشگیری از ابتلا به عفونت ایجاد میکند.
توصیهها و برنامه تزریق
- کودکان 11 تا 12 ساله: دو دوز واکسن HPV با فاصلهی ۶ تا ۱۲ ماه. شروع از ۹ سالگی نیز امکانپذیر است.
- کودکان ۹ تا ۱۴ ساله: اگر دو دوز با فاصله کمتر از ۵ ماه دریافت کرده باشند، نیاز به دوز سوم دارند.
- افراد ۱۵ تا ۲۶ ساله: سه دوز واکسن طی ۶ ماه.
- افراد دارای ضعف سیستم ایمنی (۹ تا ۲۶ سال): سه دوز واکسن.
- افراد بالای ۲۶ سال: واکسیناسیون برای همه توصیه نمیشود، اما برخی بزرگسالان ۲۷ تا ۴۵ ساله میتوانند با مشورت پزشک واکسن دریافت کنند.
چه کسانی نباید واکسن اچپیوی (گارداسیل) را بزنند
واکسن ایمن و مؤثر است و تزریق آن به اکثر افراد توصیه میشود، اما بدن بعضی افراد ممکن است به این واکسن واکنش نشان دهد. بنابراین به این افراد توصیه میشود قبل از تزریق واکسن با پزشک مشورت کنند:
- افرادی که سابقه واکنش آلرژیک شدید به ترکیبات واکسن یا دوز قبلی داشتهاند.
- افرادی که به مخمر (Yeast) حساسیت دارند (در واکسنهای گارداسیل و گارداسیل ۹ اهمیت دارد).
- زنان باردار.
- واکسن HPV برای کودکانی که کمی بیمار هستند (مثل تب خفیف یا سرماخوردگی) بیخطر است، اما در موارد بیماری متوسط یا شدید باید تزریق به تعویق بیفتد.
ایمنی و اثربخشی واکسن
- واکسن HPV از بیش از ۹۰ درصد سرطانهای ناشی از HPV پیشگیری میکند.
- باعث کاهش چشمگیر زگیل تناسلی در نوجوانان و جوانان شده است.
- موارد پیشسرطانی دهانه رحم در زنان جوان کاهش یافته است.
- ایمنی واکسن ماندگار است (بیش از ۱۲ سال حفاظت پایدار بدون کاهش اثربخشی).
- از سال ۲۰۰۶ به بعد، آمار عفونتهای HPV و پیشسرطانهای دهانه رحم به طور چشمگیری کاهش یافته است.
عوارض احتمالی واکسن
- عوارض واکسن معمولاً خفیف و گذرا هستند:
- درد، قرمزی یا تورم در محل تزریق
- تب خفیف
- سرگیجه یا غش (بیشتر در نوجوانان)
- سردرد یا خستگی
- حالت تهوع
- درد عضلانی یا مفصلی
توصیه میشود نوجوانان هنگام تزریق و ۱۵ دقیقه بعد از آن نشسته یا درازکش باشند تا از غش و آسیب جلوگیری شود.
خرید واکسن HPV و هزینهها
در ایران، برخلاف بسیاری از کشورها، واکسن گارداسیل بخشی از برنامه واکسیناسیون عمومی و رایگان نیست.
برای تهیه واکسن باید به مراکز هلالاحمر یا برخی مراکز بهداشتی منتخب و داروخانه ها مراجعه کرد.
واکسن HPV در ایران به دو نوع عرضه میشود:
- ایرانی
- خارجی
هزینه واکسن متغیر است و به ایرانی یا خارجی بودن، چندظرفیتی بودن و محل ارائه واکسن بستگی دارد.
واکسن ایرانی یا خارجی؟
واکسن ایرانی یا خارجی؟
همه واکسنهای HPV موجود دارای تأییدیه وزارت بهداشت هستند و در برابر انواع خطرناک HPV ایمنی ایجاد میکنند.
معروفترین واکسن ایرانی: پاپیلوگارد
معروفترین و مؤثرترین واکسن خارجی: گارداسیل
نتیجهگیری
واکسن HPV یک ابزار بسیار مهم در پیشگیری از سرطانها و بیماریهای ناشی از ویروس HPV است. تزریق آن در سنین پایینتر (پیش از شروع روابط جنسی) بیشترین اثربخشی را دارد.
این واکسن ایمن، مؤثر و با ماندگاری طولانیمدت است و میتواند از بروز هزاران مورد سرطان و زگیل تناسلی جلوگیری کند.
با توجه به افزایش شیوع عفونت HPV در جامعه، آگاهیرسانی و دسترسی به واکسن گارداسیل یا سایر واکسنهای معتبر HPV میتواند نقش بزرگی در ارتقای سلامت عمومی ایفا کند.
